نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

10.22103/jrl.2022.3227

چکیده

شعر فارسی یکی از سیاسی‌ترین دوران خود را در روزگار معاصر تجربه کرده است و فرانمود شخصیت‌های سیاسی مثبت یا منفی از مهم‌ترین دست‌مایه‌های شعر این عهد به حساب می‌آید. در این میان میرزا کوچک‌خان جنگلی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ چرا که به او و جنبشی که تحت عنوان نهضت جنگل به راه انداخت، نگاه دوگانه‌ای شده است؛ تا آنجا که او را از مقام معصوم و قدیس تا دزد و راهزن و یاغی توصیف کرده‌اند. اینک مقالۀ حاضر، نگاه به این شخصیت سیاسی را در شعر سه دورۀ مجزا، یعنی عهد قاجار، دورۀ پهلوی و عصر انقلاب اسلامی بررسی کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که بیشتر آثار، نگاه مثبت از قبیل وطن‌پرست، آزادی‌خواه، عدالت‌طلب، قدیس و شهید به او دارند؛ اما در مواردی که احتمالاً تحت تاثیر فضای سیاسی و حب و بغض‌های حزبی و برپایۀ القائات نفوذی‌های اجنبی پدید آمده‌اند، او را با تعابیر منفی توصیف کرده‌اند. از میان شاعران بسیاری که دربارۀ این جریان شعر سروده‌اند، اسماعیل دهقان و جعفر کوش‌آبادی را می‌توان شاعر نهضت جنگل نامید.
 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Binary Reflection of Mirza Kuchak Khan Jangali in the Mirror of Modern Poetry of Iran

نویسندگان [English]

  • rahman zare 1
  • Gholamreza Kafi 2

1 PhD student in Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Shiraz University, Shiraz, Iran

2 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Shiraz University, Shiraz, Iran

چکیده [English]

Introduction

Persian poetry has experienced one of its most critical political eras in the contemporary history and the representation of positive and negative images of political figures is among the most significant achievements of the modern poetry. In this regard, Mirza Kuchak Khan Jangali is of particular importance, since he started a movement called The Jungle Movement and there are two distinct attitudes regarding him in a way that he’s been described either as a saint or bandit and rebel. The present research seeks to study the different attitudes regarding this political figure in the poetry of three distinct eras including Qajar era, Pahlavi era and Islamic Revolution era. The findings indicate that in most of the works, he has been depicted as a patriot, liberal, justice seeker, saint and martyr. However, the works influenced by political atmosphere, factional likes and dislikes and also inspired by foreign infiltrators described him negatively. Among many poets composing poetry regarding this movement, we can refer to Ismail Dehghan and Jafar Kushabadi as poets of Jungle movement.

Methodology

Sustainability literature has been and is one of the most effective literary genres in reflecting the political and cultural conditions prevailing in society in different eras. Literature that has risen to oppression to achieve the ideal of justice and to revolt against the tyrannical rulers to restore the rights of nations.
"This literature; "It encourages the struggle against and resistance to anti-liberation currents and ensures the liberation, growth and prosperity of human societies." (Shukri, 1987: 11)
One of the periods of Iranian sustainability literature is the period that covers from the constitutional movement to the era of the Islamic Revolution. Nowadays, we are witnessing the emergence of popular movements in the corners of the country, which are mostly based on the two axes of xenophobia and the struggle against internal tyranny and oppression of the rulers.
 
3.Discussion
One of the most important popular movements after the Constitution until the Islamic Revolution is the Jungle Movement, which took place in the northern regions of the country from 1293 to 1300. This seven-year movement has a special literature, especially in the field of Persian and Gilaki poetry. In this study, we intend to examine the personality of its leader in the poetry of today.
 

Conclusion

Achieving this research shows us that the first character of the Jungle Movement, namely Mirzakoochak Khan, was quite popular and of course religious, except in terms of both the amount of poetry and the value of Mirza, the third period of the Islamic Revolution with periods. The former is very. It is different and the poetry of the forest in the Pahlavi period is small or at least less presented. Although Mirza is no different from the period of the revolution.

کلیدواژه‌ها [English]

  •  Jungle movement
  • Mirza Kuchak Khan
  • Modern poetry
  • Jafar Kushabadi
1-آرین‌پور، یحیی. (1387). از صبا تا نیما. تهران: زوار.
2- اصغرنیا، محمد حسن. (1390). سرود سبز رهایی:  سوگ سروده های شاعران معاصر دربارۀ میرزا کوچک‌خان. تهران: هزاره ققنوس.
3-بصیری، محمد صادق. (1378). «در طرح و توضیح چند سوال درباره مبانی ادبیات پایداری». نامۀ پایداری (مجموعه مقالات اولین کنگرۀ ادبیات پایداری). دانشگاه کرمان.
4-بهار، محمد تقی. (1368). دیوان اشعار بهار. تهران: انتشارات توس.
5-بی‌نام. (1363). سرود سبز سپیداران. رشت:  اداره کل ارشاد اسلامی گیلان.
6-بی‌نام. (1364). خورشید بر بام شرف. دفتر شعری در سوگ و ستایش میرزا کوچک‌خان جنگلی. رشت: اداره کل ارشاد اسلامی گیلان.
7-ترابی، ضیاء الدین و صابر امامی. (1383).  «ادبیات مقاومت در نگاهی به سرخ از پرنده و پرواز». فرهنگ و هنر شعر. ش 39. ص25-30.
8-جنگلی، میرزا اسماعیل. (1357). قیام جنگل. یادداشت‌های میرزا اسماعیل جنگلی خواهر زادۀ میرزا کوچک‌خان با مقدمۀ اسماعیل رائین. چاپ دوم. تهران: انتشارات جاویدان.
9-حسینی، اشرف‌الدین. (بی‌تا). کتاب باغ بهشت. کلیات نسیم شمال. تهران: مطبوعاتی حسینی.
10-حسینی، سیدحسن.(1385). هم‌صدا با حلق اسماعیل. چاپ دوم. تهران: سوره.
11-خطیبی، مهدی. (1387). چهره‌های شعر سلاح. تهران: آفرینش.
12-دهقان، اسماعیل. (1330). دیوان اسماعیل دهقان. رشت: انتشارات زربافی.
13-زریان، رحیم. (1392). آبی تر از آسمان. تهران: انتشارات هنر رسانه اردی بهشت.
14-سنگری، محمد رضا. (1389). ادبیات دفاع مقدس. تهران: بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس.
15-شفیعی‌کدکنی، محمدرضا. (1390).   با چراغ و آینه. ریشه‌های تحول شعر معاصر ایران. تهران: انتشارات سخن.
16-شکارسری، حمیدرضا.(1384). چراغانی بی‌دلیل. تهران: هزاره ققنوس.
17-شکری، غالی. (1366). ادب المقاومه. ترجمه محمد حسین روحانی. تهران: نشر نو.
18-شمس لنگرودی، محمد. (1384).  تاریخ تحلیلی شعر نو. تهران: نشر مرکز.
19-شیری، علی اصغر. (1392). به زبان مادری. تهران: شهرستان ادب.
20-صالحی، بهمن. (1382). سردار قبیله شقایق: یادواره میرزا کوچک‌خان جنگلی. تهران: بنیاد اندیشه اسلامی.
21-عرفان‌پور، میلاد. (1396). تماشایی. تهران: شهرستان ادب.
22-علی‌پور، مصطفی. (1372). از گلوی کوچک رود. تهران: سوره مهر.
23-عنایت، ‌(بی‌تا). قهرمان جنگل. بی‌جا: انتشارات عارف.
24-عیسی نیا، رضا. (1385).  امام و ادبیات پایداری. نشریه پژوهش نامه متین ش30، ص121-144.
25-فخرایی، ابراهیم. (1357). سردار جنگل. چاپ نهم. تهران: انتشارات جاویدان.
26-کافی، غلامرضا. (1381). دستی برآتش. شیراز: نوید.
27-کوش‌آبادی، جعفر. (1357). کوچک‌خان. تهران: نیل.
28-گوهرین، کاوه. (1391). مجموعه اشعار خسرو گلسرخی. تهران: انتشارات نگاه.
29-مرادی، محمد. (1393). ترانه‌های مسلسل. مرودشت: بوی باران: موسسه فرهنگی هنری فانوس نویسان.
30-مرادی، محمد. (1395). دو کوچه تا نیما. درآمدی بر جریان‌شناسی شعر عصر مشروطه. شیراز: رخشید.
31-موسوی، صفا. (1358). تاریخ مکمل جنگل. رشت: حقیقت.
32-میرزا نژاد موحد، هادی. (1396).  روزنامه جنگل 1335. رشت: انتشارات فرهنگ ایلیا.
33-نوری، نورالدین. (1385). نخستین کنگرۀ نویسندگان ایران. تهران: اسطوره.
34-واقع طلب، جلیل. (1381). دود آه فرشته‌های خدا. رشت: انتشارات حق شناس.
35-هراتی، سلمان. (1388).  از آسمان سبز. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، حوزه هنری.