نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه آموزشی زبان انگلیسی, دانشکدۀ زبان های خارجی, دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی, تهران, ایران

10.22103/jrl.2022.3229

چکیده

پیوند روایت­شناسی و ترجمه، نگاهی نو به بررسی آثار ترجمه­شده داده است از این جهت که چگونه‌برگرداندن نگاه شخصّیت­های داستان، نحوۀ قرار­گرفتن رویداد­ها، ریتم داستان و زاویۀ دید شخصیّت­ها به زبانی دیگر همه و همه معنا پیدا می­کنند. روایت­­شناسی از این هم فرا­تر می­رود و می­تواند پلی بین تغییرات زبانشناختی و ایدئولوژی مترجم ایجاد کرده و به یک فراروایت تبدیل شود. این امر در ترجمۀ متون حسّاسی چون جنگ اهمیت دارد؛ زیرا جنگ، منعکس­کنندۀ فرهنگ و حماسۀ یک کشور و در برگیرندۀ هویّت سیاسی، فرهنگی و مذهبی آن است و چگونگی بازتاب آن از منظر ترجمه خود می­تواند نگرانی­هایی را به همراه داشته باشد؛ بنابراین در پژوهش حاضر ایدئولوژی مترجم آمریکایی، پاول اسپراکمن در ترجمۀ انگلیسی رمان «سفر به گرای 270 درجه» نوشتۀ احمد دهقان مورد بررسی قرار گرفت. در پایان پس از تحلیل یافته­های به­دست­آمده در بخش مقدمه، مصاحبه، گزارش­ و سایت­های خبری در سایۀ نتایج حاصل از بررسی مقابله­ای عناصر زبانشناختی در روایت مبدأ و مقصد، مشخص شد که تغییرات زبانشناختی گسترشی-افزایشی، کاهشی-حذفی و متفرّقه که بر عنصر روایت­شناسانۀ زاویۀ تشخیص و تغییرات ترتیبی که بر عنصر ترتیب رویداد­ها تأثیر گذاشتند، عمدتاً تحت تأثیر ایدئولوژی مترجم در ترجمۀ رمان مذکور بوده­اند. 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

From Narrative to Meta‌narrative: An Investigation of the Translator's Ideology in the Translation of the Novel “Journey to Heading 270 Degrees”

نویسنده [English]

  • Fatemeh Ghaderi Bafti

English Department, Faculty of foreign Languages, Islamic Azad University of Central Tehran Branch, Tehran, Iran

چکیده [English]

 

Introduction

The unity of narratology and translation has given a new perspective to translations in how characters see the world and how their perspectives are reflected, the order of events, rhythm, focalization, and degree of specification in the story all and all become meaningful in another language. Narratology goes even beyond this and can build a bridge between linguistic elements and translator’s ideology and turn into a metanarrative when it goes beyond linguistic, cultural, and geographical boundaries and is integrated with translators’ ideology and reshaped in accordance with the structural beliefs of the target culture. This matter can be of high importance in translating critical texts, such as war texts since war is a reflection of culture and heroism of a country and engrosses the political, cultural, and religious identity of that country and realism is the main feature of texts belonging to this genre, thus the way of its reflection through the lens of translation can raise concerns.

Methodology

In the present study, the ideology of the American translator, Paul Sprachman, in the English translation of the novel “Journey to Heading 270 Degrees” written by Ahmad Dehghan was investigated. Adopting Pekannen’s (2010) model of narratology, this study ties linguistic elements to narratological elements through a comparative analysis between source and target narratives, analyzing prefaces, interviews, reports, and news, then, it investigates into the ideology of the translator, thus connecting narrative elements to metanarrative.

Discussion

Four main types of shifts were found which affected narratological elements in this study; shifts of expansion-addition characterized Iranian troopers differently. In English translation, Naser and his comrades have a concern for money, smoking and thinking about satisfying their worldly desires, this is while the Persian novel that Ahmad Dehghan wrote based on his personal experience in the war has not depicted such a picture for Persian language readers. Amongst the elements that the American translator has deleted from the translated text were Iraq’s strategy in using chemical weapons to destroy Iranian troopers, the name of Hoveyzeh, the city of Ahvaz, how Naser, the protagonist of the story, became injured, the inappropriate quality of the roadside clinics, and the scene of one trooper’s shell shock, were examples of shifts of contraction-deletion, such eliminations, which have mainly ideological roots, portray a different picture of the Iran-Iraq War for English language readers, an equal war without chemical weapons! There were also miscellaneous shifts in the English translation that revealed the distortion of some parts of the Persian novel that misrepresented Islam and Shi’ism and might cause misinterpretation for English readers who might have little acquaintance with Islam and the philosophy behind that, finally, shifts of order that changed chronologically the order of presentation of some events such as prioritizing school over the front and other stuff over saying prayers.

Conclusion

Analyzing critically and comparatively linguistic elements presented in the source and target narratives as well as interviews, prefaces, available reports and news, the researcher came to this conclusion that linguistic shifts of expansion-addition, contraction-deletion, and miscellaneous cases that affected the narratological element of the degree of specification and shifts of order that affected the narratological element of the order of presentation were mainly influenced by the translator’s ideology. An ideology that sees the Iran-Iraq War, the same as other wars, detached from epic, political and religious philosophy. Through this separation shedding light on the story, characters’ sight becomes worldly and mundane, and human values, senses of friendship, devotion, and sacrifice and patriotism disappear, some realities become concealed or distorted, and some priorities change their positions, and this itself may be just the begging to enter into a metanarrative that can be a topic of discussion for future research.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Translator’s ideology
  • Order of presentation
  • Degree of specification
  • Journey to Heading 270 Degrees
  • Metanarrative
باشگاه خبرنگاران جوان. (2 مهر 1392). «با نویسندگان دفاع مقدّس/ احمد دهقان کیست؟»{کد خبر ۴۵۶۲۳۴۰} از طریق نشانی https://www.yjc.news/00J8s8
دهقان، احمد. (1393). سفر به گرای 270 درجه. چاپ بیستم. تهران: انتشارات سورۀ مهر.
جام­ جم البرز. (23 تیر، 1398). «احمد دهقان». {کد خبر 215599/1398} از طریق نشانی https://jamejamalborz.ir/home/NewsInfo/215600#
حقّانی، زهرا. (5 مهر، 1397). «دهقان با دور شدن از کلیشه­ها صداقت را وارد زبان داستانی کرد». {گزارش خبری}. تهران:  خبرگزاری کتاب ایران. از طریق نشانی   https://www.ibna.ir/vdcipwar3t1aqq2.cbct.html
رشیدی، لیلا. (1394). «تحلیل ساختاری داستان کوتاه دفاع مقدّس از نویسندگان زن (آثار برگزیده دفاع مقدّس اولین دوره)». محمود بشیری. پایان نامۀ کارشناسی ارشد زبان و ادبیّات فارسی. دانشگاه علامه طباطبایی.
سرشار، محمدرضا. (11 تیر، 1396). «هوا سرشار از کلمات است». {گزارش خبری}. تهران: کتاب و ادبیّات خبرگزاری فارس. از طریق  نشانی  http://fna.ir/Z6CMMS
سیّد­کاشانی، سیّده نرجس. (1392). «بررسی تطبیقی مؤلفه­های ادبیّات دفاع مقدّس و ادبیّات جنگ جهانی دوم با تکیه بر رمان­های  نخل­های بی­سر (قاسمعلی فراست)، سفر به گرای 270 درجه (احمد دهقان) و رمان­های قربانی (کورتزیو مالاپارته) و سیمای زنی در میان جمع (هاینریش بل)». احمد تمیم­ داری. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد زبان و ادبیّات فارسی. دانشگاه علامه طباطبایی.
شریفی طراز کوهی، حسین و مدرس سبزواری، ساسان. (1395). «کاربرد تسلیحات شیمیایی در جنگ ایران و عراق از منظر حقوق کیفری». فصلنامۀ پژوهش حقوق عمومی . دورۀ 18، شمارۀ 52. صص 129-52.
قادری بافتی، فاطمه. (1399). «تغییر زاویۀ دید در ترجمۀ آثار دفاع مقدّس». نشریۀ دوفصلنامه ادبیّات دفاع مقدّس دانشگاه شاهد. دورۀ 4، شمارۀ 2، صص 75-86.
منصوری خوزستانی، زینب. (1393). «نقش هویزه در جنگ تحمیلی». محمدرضا علم. پایان نامۀ کارشناسی ارشد تاریخ خلیج فارس. دانشگاه شهید چمران اهواز.
یوسفی، محمدرضا و طاهره، احمدی ورزنه. (1391). «نقد و تحلیل بازتاب موضوع جنگ در رمان سفر به گرای 270 درجه برندۀ بیست سال داستان نویسی دفاع مقدّس». در ششمین همایش پژوهش­های ادبی. تهران: دانشگاه شهید بهشتی. https://www.sid.ir/fa/seminar/ViewPaper.aspx?ID=42836
 
ب) منابع انگلیسی
افضلی، کتایون. (2020). «بازنمایی گفتمان ایران از جنگ در ترجمۀ انگلیسی ادبیّات جنگ ایران». مجلۀ جان بنیامین. دورۀ 66، شمارۀ 1. صص70-95.
بیکر، مونا. (2005). «روایت­ها در و از منظر ترجمه». مجلۀ ترجمه و تفسیر اسکاس. دورۀ 1، شمارۀ 1.صص 4-13.
پکنن، هیلکا. (2010). «صدای مشترک نویسنده و مترجم: نگاهی بر سبک از طریق متغیرها در ترجمۀ ادبی». ریتوا لپی هالم پایان نامۀ دکتری مطالعات ترجمه. دانشگاه هلسینکی.                                                                                                
حتیم، بسیل. (2000). «ارتباط میان فرهنگ­ها : نظریۀ ترجمه و زبانشناسی مقابله­ای متن». اگزتر: انشتارات دانشگاهی اگزتر.
دهقان، احمد. (1375). سفر به گرای 270 درجه، ترجمۀ پاول اسپراکمن. (2006). کالفورنیا: انتشارات مزدا.
رحیمی، فروغ و ریاضتی، محمّد­جواد. (2011). «ترجمه و دستکاری: یک تحلیل انتقادی گفتن از یک مطالعۀ موردی». مجلۀ بین­المللی الکسیر (زبانشناسی و ترجمه). شمارۀ 41. صص 5785-90.
فاوست، پیتر. (2003). «دستکاری زبان و فرهنگ در ترجمۀ فیلم». نقل در ام. کالزادا پرز، دربارۀ ایدئولوژی- ایدئولوژی در مطالعات ترجمه: (منچستر: اس تی. جرام).
فرحزاد، فرزانه. (2012). «نقد ترجمه: یک مدل سه وجهی بر تحلیل انتقادی گفتمان». فصلنامۀ مطالعات ترجمه. دورۀ 9، شمارۀ 33. صص 27-44.
فرحزاد، فرزانه و پرهام، فاطمه. (2014). «نظریۀ روایت بیکر مورد بررسی قرار گرفته در نظریۀ پست­مدرن لیوتارد». فصلنامۀ مطالعات ترجمه. دورۀ 12، شمارۀ 46. صص 28-40.
فون دایک، تئون آدریانوس. (2000). «اخبار مرتبط با نژاد پرستی: یک رویکرد تحلیلی گفتمان». نقل در اس، کوتل. نژاد، نژاد­پرستی و رسانه­های گسترده. (میلتون کینز: دانشگاه آزاد بریتانیا).
کالزادا پرز، ماریا. (2003). دربارۀ ایدئولوژی. منچستر: اس تی. جروم.
میسون، یان و حتیم، بسیل. (2014). گفتمان و مترجم. لندن: راتلج.
واعظیان، هلیا و قادری بافتی، فاطمه. (2019). «تغییرات ترجمه و روایت­شناسی: مطالعۀ موردی کتاب سفر به گرای270 درجه». مجلۀ بین­المللی الکسیر (زبانشناسی و ترجمه). شمارۀ 133. صص 53569-72. 
واعظیان، هلیا و قادری بافتی، فاطمه. (2019). «تغییرات اختیاری در ترجمۀ فارسی به انگلیسی». چاپ­شده در مجلۀ ورتیمو. شمارۀ 12. صص150-64.