تیپ شناسی شخصیّت در سه گانة نمایشی «خاکِ شیرین» از حامد مکمّلی (بر مبنای الگوی انیاگرام)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

10.22103/jrl.2025.24393.3000

چکیده

شخصیّت به عنوان اساسی ترین رکن نمایشنامه، انگاره‌ای پیچیده است که درک آن متضمّن فهم یک کنش کامل و مستقل است و جز با تحلیل نشانه‌های کلامی، رفتاری و فیزیکی امکان‌پذیر نیست. انیاگرام جدیدترین الگوی شناخت شخصیّت در روان‌شناسی نوین است که به مدد آن می‌توان تیپ شخصیتی هر فرد را از میان الگوهای نُه‌گانه بازشناخت. تئاتر دفاع مقدّس به دلیل ماهیّت منحصر‌به‌فرد جنگ ایران و عراق، گونه‌ای متمایز از نمایش‌های جهان است و توجّه صحیح به چگونگی پرداخت شخصیّت خواهدتوانست جهانیان را متوجّه آرمان‌های متفاوت این نبرد کند. کتاب خاکِ شیرین مشتمل بر سه نمایشنامة «این عکسی که می-ماند، کمین ژاله و خاک شیرین» از حامد مکمّلی، در زمره آثاری است که به دلیل تسلّط نویسنده بر بازیگری و کارگردانی، موفّق به کسب جوایز متعدّد در حوزة ادبیّات دفاع مقدّس شده ‌است. پژوهش حاضر به شیوة توصیفی‌ـ تحلیلی، چهارده شخصیّت این سه نمایشنامه را از منظر انیاگرام کاویده است. حاصل آنکه مکمّلی برای الگوسازی، از دو شخصیّت فرمانده و معلّم با2/14% فراوانی در تیپ کمالگرا استفاده کرده است. نیز غالب شهدا را با این بال تقویت کرده اما برای باورپذیری بیشتر، تیپ ریاست‌مآب را با 8/42% برای بیشتر شخصیّت‌ها برگزیده که بروز آن در نیروهای دو جبهه متفاوت است. به دلیل درونمایة جنگی و فضای بحرانی،کنش اغلب شخصیت‌ها با خود واقعی‌شان در تعارض است و با 2/64% در سه‌گانة غریزه‌گرا جای‌گرفته‌اند. فراوانی 71% بال آرامشی نشانگر آن است که دفاع مقدّس باعث تهذیب و تعالی اخلاقیِ اشخاص شده است.50 %شخصیت‌ها نیز در سالم‌ترین سطح سلامت روان ایفای نقش می‌کنند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Personality Typology in the Dramatic Trilogy "Khake shirin" by Hamed Mokamelli (Based on the Enneagram Model)

نویسندگان [English]

  • fereshteh mahjoub
  • tahereh seysd rezayi
1. Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Payam Noor University
چکیده [English]

Personality, as the most fundamental element of a play, is a complex concept that requires understanding a complete and independent action and is not possible except by analyzing verbal, behavioral, and physical signs. The Enneagram is the latest model for recognizing personality in modern psychology, with the help of which it is possible to recognize each person’s personality type among the nine patterns. Due to the unique nature of the Iran-Iraq War, the Sacred Defense Theater is a distinct type of world theater, and proper attention to how personality is presented will be able to make the world aware of the different ideals of this battle. The book of sweet soil, consisting of three plays, “This Photo That Remains, Kamin Jaleh, and Khak Shirin” by Hamed Makamoli, is among the works that have won multiple awards in the field of Sacred Defense literature due to the author’s mastery of acting and directing. The present study has explored fourteen characters in these three plays from the perspective of the Enneagram in a descriptive-analytical manner. As a result, the complementarity has used two characters, the commander and the teacher, with a frequency of 14.2% in the perfectionist type for modeling. It has also strengthened the majority of martyrs with this wing, but for greater believability, it has chosen the presidential type with 42.8% for most characters, which is different in the forces of the two fronts. Due to the war theme and the critical atmosphere, the actions of most characters

کلیدواژه‌ها [English]

  • Personality
  • Enneagram
  • Sacred Defense
  • Performance