بررسی نمودهای پایداری در ادب عامۀ کرمان (موردپژوهی ترانه‌های سیرجان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه شیراز

10.22103/jrl.2025.25345.3052

چکیده

آفرینه‌های ادب عامه، گزارش‌های بی‌پیرایه و در عین حال هنری زندگی به‌حساب می‌آیند که با صداقت و صمیمیت ملموس خود، زندگی را به‌طرزی شیرین و دلپذیر روایت می‌کنند. غم‌ها و شادی‌ها، شکست‌ها و پیروزی‌ها، کامروایی‌ها و ناکامی‌ها در آن تجلّی دارند و در این میان ترانه‌ها، یکی ازهنری‌ترین شکل های ادب عامه به‌حساب می‌آیند. بازتاب روحیۀ سلحشوری و پایداری یکی از مفاهیم گسترده و پربسامد در این ترانه‌هاست. در این مقاله ما به شیوۀ منبع‌پژوهی مستقیم و تحقیق کتابخانه‌ای و با هدف بررسی و ارزیابی چگونگی بازتاب مؤلفه‌های پایداری در ادبیات عامۀ استان کرمان به‌سراغ ترانه‌های سیرجان رفتیم. یافته‌ها حکایت از آن دارد که توصیف و تحسین قهرمانانِ محلی، تجلیل از روحیۀ سلحشوری، ستم‌ستیزی و نفرت از بیگانه، خونخواهی و تقاص‌کشی و حتّی نازش به تفنگ و تعلق‌خاطر بدان از مهمترین نمودهای پایداری در این ترانه‌هاست و این که فراتر از ترانه‌ها، در لالایی‌ها نیز چنین مؤلفه‌هایی یافت می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Examining Manifestations of Resilience in the Folk Literature of Kerman (A Case Study of Sirjan Songs)

نویسنده [English]

  • Gholamreza Kafi
چکیده [English]

Folk literature presents unembellished yet artistic accounts of life that, with their palpable honesty and sincerity, narrate life events in a sweet and delightful manner. Joys and sorrows, failures and triumphs, and successes and setbacks are all reflected within them, with songs representing the most artistic forms of folk literature. One of the most prominent and recurring themes in these songs is the reflection of a spirit of bravery and resistance. This study, employing direct source research and library-based investigation, aimed to examine and evaluate how the components of resistance are reflected in the folk literature of Kerman Province, focusing specifically on the songs of Sirjan. The findings revealed that descriptions and praises of local heroes, glorification of the spirit of bravery, opposition to oppression and hatred of foreign domination, revenge-seeking, and even pride in and attachment to firearms are among the key manifestations of resistance in these songs. Furthermore, such components are not limited to songs but can also be found in lullabies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Folk Literature
  • Resistance Literature
  • Sirjan Songs
ایزدی، زهرا. (1394). فرهنگ عامۀ کرمان. کرمان: نشر خدمات فرهنگی کرمان.
حسین‌پناهی، شهربانو و پارسا، احمد. (1402). تحلیل لالایی‌های بیداری. مجله ادبیات عامه، 59، 5-36.
رادفر، ابوالقاسم و همکاران. (1399). عامه سروده‌های استان کرمان. مجلۀ ادبیات عامه، 8(35)، 57-99.
ریاحی، فاطمه و همکاران. (1398). تحلیل ساختار قافیه و ردیف در سروده‌های بومی شهر بابک. مجله ادبیات و زبان‌های ایران زمین، 5(1)، 53-70.
ساروی، ویدا. (1402). تحلیل مفهوم انتظار در دوبیتی‌های عامة مازندران. مجلۀ ادبیات عامه، 54، 179-208.
شاملو، احمد. (1375). گزینۀ اشعار. تهران: مروارید.
کافی، غلامرضا. (1393). پژوهش‌نامۀ ادبیات انقلاب اسلامی. تهران: بنیاد عاشورا.
مثنوی‌پور، مجتبی و طبسی، حمید. (1399). جلوه‌های اجتماعی و فرهنگی جشن‌های مهرگان و سده در هنر و فرهنگ عامۀ کرمان. مجلۀ مطالعات هنر اسلامی، 37، 263-278.
محمودی‌امجزی، حلما. (1399). ایدئولوژی‌های پنهان در قصه‌ها و افسانه‌های عامیانۀ کرمان. مجلۀ جستارنامۀ ادبیات تطبیقی، 4(12)، 44-60.
محمودی امجزی، حلما. (1401). پژوهشی در ادب عامۀ کرمان در دورۀ معاصر. تهران: بنیاد ایران‌شناسی.
مؤیدمحسنی، مهری. (1381). فرهنگ عامیانۀ سیرجان. کرمان: مرکز کرمان‌‎شناسی.
مؤیدمحسنی، مهری. (1395). اوسونه. کرمان: مرکز کرمان‌شناسی و بنیاد ایران‌شناسی.
مؤیدمحسنی، مهری. (1398). ترانه‌های سیرجان. کرمان: مرکز کرمان‌شناسی و بنیاد ایران‌شناسی.