نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه خلیج فارس

2 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه خلیج فارس

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه خلیج فارس

10.22103/jrl.2021.2835

چکیده

 حوادث ناگوار دوران معاصر در کشورهای اسلامی باعث گسترش ادبیات پایداری شده ‌است. ادبیات پایداری یکی از گونه‌های ادبیات متعهّد است که با توجه به رویدادهای اجتماعی و سیاسی هر ملت و شرایط تاریخی آن بازتاب و انعکاس متفاوتی در قیاس با دوره‌های دیگر دارد. در میان شاعران معاصری که در این زمینه اشعار بسیاری سروده‌اند، می‌توان به سید ابوطالب مظفری که شاعر افغانستانی مقیم ایران است و جابر قمیحه شاعر مصری اشاره کرد. سید ابوطالب مظفری قسمت اعظم مجموعۀ شعری خود را در بیان پایداری و رشادت مردم افغانستان سروده است. وی در دفتر شعری خود «عقاب چگونه می‌میرد؟» به روزگار دشوار و جانکاه ملت افغانستان پرداخته است. جابر قمیحه شاعر مصری نیز به‌دلیل حضور در مناطق مرزی نزدیک به افغانستان و مشاهدة انواع دست‌اندازی و تجاوز نسبت به حریم این کشور مسلمان و مردمان آن، تعهّد ادبی خویش را در مجموعه‌ای به‌نام «لجهاد الأفغان ... أغنّی» اختصاص داده و از رشادت‌ها و دلاوری‌های مردم این سامان زبان به‌میان آورده ‌است. این پژوهش به مقایسۀ تطبیقی اندیشه‌های مقاومتی ‌این دو شاعر می‌پردازد تا از این رهگذر وجه تمایز مضامین مشترک پایداری آنها را نسبت به یکدیگر روشن کند. جابر قمیحه به‌عنوان یک شاعر مصری و از زاویۀ نگاه یک شاعر متعهد به ادبیات پایداری افغانستان نگریسته، حال آنکه مظفری خود یکی از مجاهدان حاضر در عرصۀ جهاد می‌باشد و این تفاوت در نگرش، زیبایی‌ ادبی دو چندانی به شعرشان بخشیده است. یافته‌های این جستار که به‌روش تطبیقی و براساس مکتب آمریکایی به وارسی مضامین مشترک در دفترهای شعری دو شاعر مذکور می‌پردازد، حاکی از آن است که جلوه‌های مقاومت از قبیل ترسیم رنج و محنت دوران جنگ، روحیة مبارزه‌طلبی و جنگاوری، پاسداشت مقام شهیدان، جاماندن از کاروان شهیدان، دعوت به اتحاد و پرهیز از تفرقه، ترویج روحیة امید و خودباوری، در مجموعۀ اشعار آنها از بسامد بسیار بالایی برخوردار است. 
 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Comparative Analysis of Resistance Manifestations of Afghanistan in the Poetry of Sayyed Abūtaleb Mozaffari and Jaber Qumayha

نویسندگان [English]

  • Ayad Neissi 1
  • Naser Zare 2
  • Rasoul Balavi 3
  • Mohammadjavad Poorabed 2
  • Sayyed Heydar Fare Shirazi 3

1 Ph.D. Candidate, Department of Arabic language and literature, Persian Gulf University, Bushehr - Iran

2 Assistant Professor, Department of Arabic language and literature, Persian Gulf University, Bushehr - Iran

3 Associate Professor, Department of Arabic language and literature, Persian Gulf University, Bushehr - Iran

چکیده [English]

Abstract 
Contemporary undesirable events in Islamic countries have given rise to resistance literature. Resistance literature is one kind of committed literature. Such literature, due to social, political, and historical issues of each nation, has different reflections compared with other periods. We can name Abūtaleb Mozaffari, the Afghan poet residing in Iran, and Jaber Qumayha, the Egyptian poet, as two of the many poets who write in this genre. Sayyed Abūtaleb Mozaffari dedicated the greater part of his book to the resistance and sacrificing of Afghans. He, in his poetry book How an eagle dies?, worked on the distasetful and adverse life events of the Afghan nation. Jaber Qumayha, the Egyptian poet, did so as well because of being in the border areas near Afghanistan and witnessing all kinds of transgressions against the frontage of this Muslim nation. He reflected his literary commitment in his poetry book To the Jihad of Afghans ... I Sing, and wrote about Asghans' bravery. In the present study, the authors have made a comparative comparison of these two poets' resistance ideas in order to illuminate the difference in their common themes of resistance. Jaber Qumayha, as an Egyptian poet, looked at Afghanistan's resistance literature from the viewpoint of a committed poet; However, Sayyed Abūtaleb Mozaffari was present in the jihad as one of the Mujahedin. This difference in viewpoint has added to the literary beauty of their poetry. In this comparative study, we surveyed the common themes of the two poets' books, based on the American school. We concluded that the manifestations of resistance such as the reflection of suffering and hardship during war, the spirit of fighting, the memorial of martyrs, being left behind the caravan of martyrs, inviting to alliance and avoidance of dissension, and cultivating the spirit of hope and self-belief have a very high frequency in these two books.
 
Key words: Afghanistan's Resistance Literature, American School of Comparative Literature, Common Themes, Sayyed Abūtaleb Mozaffari, Jaber Qumayha
 
1. Introduction
The bloody events in Afghanistan have lead committed poets to reflect on them, to the extent that the concerns  of such poets have manifested colonial oppressions and the encouragement of the people and various segments of society to resist them. Sayyed Abūtaleb Mozaffari, the Afghan poet residing in Iran, and Jaber Qumayha, the Egyptian poet, have pointed to the political and social crises in Afghanistan in modern times, and defended the oppressed and homeless nation of Afghanistan.
 
2. Methodology
The authors have surveyed the common themes of the two poets' books and comparisons of resistance poetry in the poetry of the contemporary poets Sayyed Abūtaleb Mozaffari and Jaber Qumayha in Iran and Egypt. This comparative study was conducted using the content analysis method based on the American school of comparative studies.
 
3. Discussion
Sayyed Abūtaleb Mozaffari and Jaber Qumayha are two famous poets of Persian and Arabic literature. This study aims to compare the components of resistance literature in the poetry of Sayyed Abūtaleb Mozaffari and Jaber Qumayha based on the frameworks of comparative literature and to reveal the common themes of resistance in the works of two poets. Considering the similarities between these two poets in terms of the central components of resistance literature and some literary features, it can be claimed that Sayyed Abūtaleb Mozaffari and Jaber Qumayha are also among the poets whose poems have semantic commonalities.
In short, the main themes of Sayyed Abūtaleb Mozaffari's and Jaber Qumayha's poetry in the field of resistance literature include condemning the presence of foreign armies in Afghanistan; warning enemies of enmity with Afghanistan and threatening it; praising the position of the Mujahideen and martyrs; and inviting to unity, patriotism, and avoidance of dissension.
 
4. Conclusion
A comparative study of the poems of Seyed Aboutaleb Mozaffari and Jaber Qumayha showed that:
- Many factors have played a role in shaping the resistance thoughts of the two poets, the most important of which are personality traits; personal experiences; cultural, social, ideological and historical issues.
- The manifestations of resistance such as displaying suffering and hardship during war, the spirit of fighting, the memorial of martyrs, being left behind the caravan of martyrs, inviting to alliance, cultivating the spirit of hope and self-belief  have a very high frequency in these two works.
- Sayyed Abūtaleb Mozaffari has sought help from natural elements such as winter, social conditions such as poverty and deprivation, and religious segregation in condemning people's dissension and inviting them to unity, while Jaber Qumayha has used mystical interpretations, Qur'anic images, and religious teachings. He has warned against secession, division and dispersal, and called for unity among Muslims. Sayyed Abūtaleb Mozaffari, due to the prevailing atmosphere in the text, has linked the verses to myth and has used the mythological elements of Shahnameh to connect the past and the present in a new and modern form. Jaber Qumayha has not neglected the use of myths, especially religious ones, and in the meantime, the presence of the Holy Prophet (PBUH) in his poetry is more colourful compared with other myths.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Afghanistan's Resistance Literature
  • American School of Comparative Literature
  • Common Themes
  • Sayyed Abūtaleb Mozaffari
  • Jaber Qumayha
  1. قرآن‌کریم.
  2. الجبوری، کامل سلمان. (2003). معجم الأدباء من العصر الجاهلی حتى سنة «2002». جلد دوم. بیروت: انتشارات الکتب العلمیة.   
  3. رزق، حمدی. (بی‌تا). فتح مصر؛ وثائق التمکین الإخوانیة. قاهره: انتشارات نهضة مصر. 
  4. شمیسا، سیروس. (1371). بیان. چاپ دوم. تهران: انتشارات فردوسی.
  5. صیادانی، علی و بازیار، رسول. (1396). «بازخوانى رموز مقاومت در جداریه 2000 محمود درویش؛ بررسى روابط بینامتنى». ادبیات دفاع مقدس. دانشگاه شاهد. س1، ش1، صص 55-66.
  6. قمیحه، جابر. (1991). لجهاد الأفغان ... أُغنی. چاپ اول. قاهره: انتشارات وهبة. 
  7. قمیحه، جابر. (1997). دیوان حدیث عصری إلى أبی أیوب الأنصاری. ریاض: انتشارات العبیکان.
  8. کاکایی، عبدالجبار. (1380). بررسی تطبیقی موضوعات پایداری در شعر ایران و جهان. تهران: انتشارات پالیزان.
  9. مظفری، سید ابوطالب. (۱۳۹۶). «اسطوره‌سازی نیاز قبیله‌ام بود». فصلنامۀ فرهنگی، ادبی و هنری ادبیات معاصر. س2، ش89 ، صص 71-56.   
  10. مظفری، سید ابوطالب. (1390). عقاب چگونه می‌میرد؟. کابل: انتشارات تاک.
  11. موسوی گرمارودی، علی. (1386). باغ سنگ؛ گزیدة اشعار. تهران: انتشارات تکا.