تحلیل گفتمان مقاومت در رمان «الشّوک و القرنفل» یحیی السنوار با تکیه بر رویکرد لاکلائو و موفه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار زبان و ادبیات عرب دانشگاه شهید باهنر کرمان- ایران

چکیده

نظریۀ تحلیل گفتمان لاکلائو و موفه با تأکید بر ماهیت گفتمانی پدیده‌های اجتماعی، چهارچوبی نوین برای فهم جامعه ارائه‌داده‌است که امکان بازتعریف هویت و چشم‌انداز آینده جامعه را فراهم‌می‌آورد. این پژوهش با تکیه‌بر این نظریه و با توجّه به ‌ضرورت درک چگونگی شکل‌گیری و تثبیت روایت‌های هژمونیک در فضای گفتمانی جامعۀ فلسطین، با روش توصیفی-تحلیلی، رمان «الشوک و القرنفل» یحیی السنوار را بررسی‌کرده‌است. این پژوهش بر مفاهیم کلیدی همچون مفصل‌بندی، دال مرکزی، ضدّیت، هژمونی، حاشیه‌رانی و برجسته‌سازی، اسطوره، قابلیت دسترسی و اعتبار استوارست. نتایج تحلیل، حاکی از آن است که السّنوار با بهره‌گیری از اصل ضدّیت و ساخت نظم گفتمانی متخاصم، نه‌تنها تاریخ سیاسی یک دوره را روایت‌می‌کند، بلکه از ساختار ادبی برای هویت‌بخشی و معنامندی به گفتمان ما (مقاومت) دربرابر غیر (یعنی صهیونیست) استفاده‌کرده‌است. هویت سوژه‌های فلسطینی در رمان، از طریق تقابل مطلق با غیر خارجی و تهدیدکننده یعنی صهیونیسم، با کاربست مفهوم منطق هم‌ارز قوام‌می‌یابند؛ درحالی‌که ساختار آگونیستی و تکثّرگرای جامعۀ فلسطین از طریق منطق تفاوت، تبیین‌شده‌است. افزون‌بر این، رمان یادشده تنها یک روایت صرف نیست، بلکه به‌مثابۀ ابزار هژمونیک عمل‌می‌کند تا صهیونیست (یعنی گفتمان مسلّط) را به‌حاشیه‌براند و گفتمان مقاومت را براساس اصول‌دینی، فرهنگی و تربیتی برجسته‌ساخته و آن را در جامعۀ فلسطین به عینیت تبدیل‌کند. گفتمان مقاومت اسلامی با قراردادن اسطورۀ حماس در موقعیت قابلیت دسترسی در بحران و تزریق اعتبار تاریخی-دینی به آن، تنها جایگزین واقعی و هژمونیک دربرابر گفتمان‌های شکست‌خورده (رویکرد مصالحه و مذاکره فتح) مطرح‌می‌کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Discourse Analysis of Resistance in The Thorn and the Carnation by Yahya Sinwar Based on Laclau and Mouffe’s Approach

نویسنده [English]

  • Azadeh Ghaderi
Professor Assistant of language and Aarab literature in Shahid Bahonar university of Kerman- Iran
چکیده [English]

Laclau and Mouffe’s theory of discourse analysis, by foregrounding the discursive nature of social phenomena, offers an innovative framework for understanding society that facilitates the redefinition of identity and the envisioning of society’s future. Drawing upon this theoretical framework and recognizing the need to clarify the mechanisms through which hegemonic narratives are constructed and consolidated within the discursive space of Palestinian society, the present study examined Yahya Sinwar’s novel Al-Shawk wa al-Qaranful (The Thorn and the Carnation) through a descriptive-analytical method. The analysis was grounded in key concepts, including articulation, nodal point, antagonism, hegemony, marginalization and foregrounding, myth, accessibility, and credibility. The findings indicated that by employing the principle of antagonism and constructing a hostile discursive order, Sinwar not only narrates the political history of a particular period but also utilizes the literary structure of the novel to construct the identity and meaning of the discourse of “We” (the Resistance) in opposition to the “Other” (the Zionist). The identities of Palestinian subjects in the novel are constituted through their absolute opposition to the external, threatening other, namely Zionism, via the logic of equivalence, whereas the agonistic and pluralistic structure of Palestinian society is articulated through the logic of difference. Moreover, the novel functions not merely as a narrative text but as a hegemonic instrument that seeks to marginalize the dominant Zionist discourse while foregrounding the discourse of resistance on the basis of religious, cultural, and educational principles and transforming it into an objective social reality within Palestinian society. By positioning the myth of Hamas in a context of accessibility during periods of crisis and imbuing it with historical-religious credibility, the discourse of Islamic resistance presents itself as the sole viable and hegemonic alternative to the failed discourses of compromise, particularly Fatah’s discourse of reconciliation and negotiation

کلیدواژه‌ها [English]

  • Myth
  • Discourse Analysis
  • Antagonism
  • Zionist
  • Resistance
  • Hegemony
الف. منابع فارسی
آقاگل­زاده، فردوس. (1392). فرهنگ توصیفی تحلیل گفتمان و کاربردشناسی. تهران: انتشارات علمی.
آهنگر، عباسعلی و همکاران. (1398).« بررسی انتقادی مؤلفه‌های اجتماعی-فرهنگی فیلم «فروشنده» بر اساس الگوی لاکلائو و موفه»، مجله جهانی رسانه، دوره 28، شماره 2، صص52-22.
انصاری،نرگس و صادقی  لیلا. (1402).« تحلیل گفتمان داعش در رمان وشم الطائر برمبنای نظریه تحلیل گفتمانی لاکلائو و موفه». مجله ادب عربی، دوره 16، شماره1، صص22-5.
امیدوار، احمد. (1400).« تحلیل گفتمان انتقادی اشعار احلام نصر براساس نظریه لاکلائو و موفه». مجله زبان وادبیات عربی، دوره 13، شماره 2، صص103-79.
خورشا، صادق و توحیدی‌فر، نرجس. (1399).« فرآیند به‌کارگیری نقاب برای اسطوره‌سازی در تحلیل گفتمان لاکلائو و موفه، در قصیده خروج رأس‌الحسین من المدن الخائنه از قاسم حداد». پژوهش­نامه نقد ادبی. دوره 11، شماره20، صص120-99.
پوزش شیرازی، علی و کسرایی، محمدسالار(1388).« نظریه لاکلائو و موفه؛ ابزاری کارآمد در فهم و تبیین پدیده‌های سیاسی». مجله فصلنامه سیاست، دوره 39، شماره3،صص360-340.
شجاعی، حیدر. (1396). نمادشناسی تطبیقی3 (گیاهان). تهران: نشر پدارم.
شوالیه، ژان و گرابرن، آلن. (1387). فرهنگ نمادها ج3، ترجمة سودابه فضایلی. تهران: نشر جیحون.
ضمیران. محمّد. (1378). میشل فوکو: دانش وقدرت. تهران: هرمس.
کلانتری. عبدالحسین. (1391). گفتمان (از سه منظر زبان­شناختی، فلسفی و جامعه­شناختی). تهران: نشر جامعه‌شناسان.
لاکلائو، ارنستو و موفه، شانتال. (1402). هژمونی و استراتژی سوسیالیستی (به‌سوی سیاست دموکراتیک رادیکال). ترجمۀ محمّد رضایی. چاپ ششم. تهران: نشر ثالث.
موفه، شانتال. (1391). دربارۀ امر سیاسی. ترجمۀ منصور انصاری. تهران: نشر رخ‌داد نو.
یورگنسن، ماریان و فیلیپس، لوییز. (1396). نظریه و روش در تحلیل گفتمان. ترجمۀ هادی جلیلی. چاپ هفتم، تهران: نشر نی.
ب. منابع عربی
السّنوار، یحیی. (2004). الشّوک والقرنفل. فلسطین: بی‌نام
کوهن، جان. (1999). بنیة اللغة الشعریة. ترجمة محمّد الولی و محمّد العمری. المغرب: دار توبقال و الدار البیضاء.
وادی، طه. (1996). الروایة السیاسیة. الطبعة الأولى. القاهره: الشرکة المصریة العالمیة للنشر.
پ. منابع لاتین
Laclau .Ernesto. (1994). The Making of Political Identities. London: verso.
Laclau, Ernesto. (1990). New Reflections on the Revolution of Our Time. London: Verso.